Free Joomla Templates by iPage Hosting

.

  • apple.jpg
  • bananas_2.jpg
  • fruits.gif
  • tamarind.jpg

Historia Cechu

Dokładnej daty powstania i założenia Cechu stolarzy krakowskich w znaczeniu związku rzemieślniczego podług obowiązujących przepisów średniowiecznych, ustalić niepodobna. Przyjąć jednak można, że początki związku przyszłej organizacji cechowej przypadają na drugą połową, względnie schyłek wieku XIV. Pierwszą dokładną datą, stwierdzającą istnienie związku rzemieślniczego jest rok 1419. Nie istnieje wprawdzie dokument oryginalny, jednak zachowany został akt pergaminowy z roku 1545 - będący przepisanym tłumaczeniem dokumentu niemieckiego, którego data wystawienia jest właśnie rokiem 1419. Na podstawie tego dokumentu, Rada miasta Krakowa, nadała stolarzom krakowskim odrębny cech, ustanawiając osobne artykuły i przepisy. Na samym wstępie, jasno i wyraźnie decydują ówcześni radni krakowscy o rozdzieleniu stolarzy od malarzy "lakierników" którzy dotąd połączeni razem, stanowili jeden związek rzemieślniczy. Po dokonaniu i zatwierdzeniu rozdziału stolarze otrzymują odrębną organizację, opartą na 23 artykułach. Z artykułów tych, ułożonych chaotycznie można w pewnych ramach ustalić charakter cechu

 

-Cech jest jednostką autonomiczną.

-Władze zwierzchnią wykonują starsi wybierani na ogółem zebraniu mistrzów.

-Do nich należy troska czuwania nad egzystencją i rozwojem cechu.

-Do nich należą wyzwoliny i opieka nad uczniami. Oni wreszcie dbają o los wdów i sierot pozostałych po mistrzach.

-W razie wojny mistrzowie mają obowiązek obstania murów i obrony własnej baszty. Osobna puszka znajdująca się w ręku skarbnika przechowuje majątek cechowy powstały z opłat i kar.

 

Formę takiej organizacji podobnej zresztą zupełnie do innych cechów, zatwierdza osobnym dokumentem wydanym w Zatorze dnia 22 VI 1547 - król Zygmunt I Stary. W ten sposób nadany przez Radę miejską w roku 1419 - Cech stolarzy krakowskich został zatwierdzony i uznany za instytucję prawną. Dokument królewski nie wprowadza żadnych zmian. Dopatrzeć się można jedynie pewnego uporządkowania i przyczynowości w kolejno następujących artykułach , których wprawdzie o czternaście więcej, aniżeli w poprzednim akcie, będących jednak li tylko rozszerzeniem zbytnio ściśniętej treści artykułów pierwotnych. Tak wiec Cech stolarzy  krakowskich z chwilą zatwierdzenia przez monarchę, otrzymawszy prawa i przywileje, rozpoczął swą egzystencję sięgającą aż po dzień dzisiejszy. Zasadniczo organizacja jego w ciągu wieków nie zmieniła się. Każdorazowo król potwierdzał nadane przez poprzedników przywileje - i bądź to dodawał nowe postanowienia wypływające z konieczności ówczesnej doby - bądź, jedynie tylko ograniczał się do zatwierdzenia już istniejących. Tak zanotowano, oprócz wspomnianych już wyżej dokumentu króla Zygmunta I Starego, cztery przywileje królewskie z których dwa zaginęły Królów: Stefana Batorego z dnia 26.I.1578r - Zygmunta III Wazy z dn. 8.V.1609r. - Władysława IV z dnia 12.XII.1633. i Michała Korybuta Wiśniowieckiego z dnia 21.V.1672. Dopiero przywilej króla Augusta II Mocnego z dnia 22.VI.1700r, wprowadza nieomal zasadniczą zmianę w dotychczasowych artykułach. Nie usuwając niczego z poprzednich, ustala przepisy normalizuje czas, miejsce i dokonanie wyboru władz przełożonych cechu, wprowadza, zgodnie z ówczesną organizację społeczną zależność cechu od Magistratu krakowskiego. Dalsze artykuły wspomnianego dokumentu wprowadzają ulgi, to akt co do wymaganych prac czeladniczych, jako też i co do kar i grzywien za przekroczenia. Osobnym artykułem XVII. Omawiana jest poraz pierwszy kwestia stolarzy żydowskich. Łącząc ja ze sprawą tzw. partaczy stanowo zabrania im uprawiania rzemiosła stolarskiego, a na opornych nakłada surowe grzywny. Wreszcie w jednym z końcowych artykułów wprowadza prawo użalania się terminatorów i czeladników nie gdzie indziej jeno przed sądem Urzędu Radzieckiego. W akcie tym, zarysowuje się już wyraźnie upadek znaczenia cechu, jako organizacji opartej na przywilejach wyłącznie królewskich. Podporządkowanie władzy miejskiej, wprowadzenie przepisu składania przysięgi nowo obranych władz cechowych przed burmistrzem, stanowi zaczątek fazy do której dojdzie cech w latach następnych. Rok 1732 jest datą, kiedy po raz pierwszy Rada miasta Krakowa zatwierdza wszystkie poprzednie przywileje nadane przez królów i wprowadza zmianę w składanych dotychczas opłatach związkowych, podnosząc je w dość znacznej mierze, a tłumacząc koniecznością utrzymana Bractwa przy kościele  św. Trójcy OO. Dominikanów w Krakowie i wydatkami w charakterze dzisiejszej ubezpieczalni. Okres po roku 1736, jest przejściowym. Znaczenie cechu waha się, bądź to wzmacnia się, bądź słabnie. Rozbiór państwa polskiego i wojny nie pozwalają na jakąkolwiek prace organizacyjną. Jeszcze porządek rzeczy ustala się pod zaborem austriackim. Rok 1816 jest datą w której Senat rządzący miasta Krakowa, ustala dotychczasową organizację cechu, podporządkowując ją ściśle pod ustawy rządowe (austriackie) z roku 1807. Na tych przepisach cytowanej ustawy cech stolarzy krakowskich opiera się przez cały czas niewoli, aż do roku 1927. Rok 1918-20, a więc okres powstania Niepodległego Państwa Polskiego wprowadza pewne normy i przepisy. Są one jednak tymczasowe i podlegają ustawicznym zmianom i uzupełnieniom. Dopiero w dniu 21.III.1928r. zgodnie z postanowieniem Polskiej Ustawy Przemysłowej (Rozp. Prez. Rzpl. Z dn.7.VI.1927) uchwalono na Walnym Zebraniu – Statut mocą którego nadano stolarzom krakowskim charakter stowarzyszenia. Statut zawiera 66 paragraf. W których ujęto całokształt spraw stolarzy, tworząc z niego nową jednostkę gospodarczo-rzemieślniczą, przystosowaną do wymogów obecnej chwili. Główna struktura statutu opiera się w zasadniczych swoich pociągnięciach na dawnej tradycji, wyrażonej w przywilejach królewskich. Jest ona jednak bardzo nieznaczna i gubi się w postulatach ostatnich dni. Cech jako jednostka ciesząca się osobnymi przywilejami i względami nie istnieje, schodzi do rzęcu stowarzyszenia i w zupełności bierze na siebie specyficzny charakter zrzeszeń społecznych. Nie mniej jednak, wierny swej świetnej tradycji wszystkimi siłami dąży do utrwalenia i wzmocnienia swego znaczenia, a podjęte wysiłki dążą do wydania należytych owoców niedalekiej przyszłości.

 Historia przeszłości, jest nauczycielką przyszłości. Narody i Społeczeństwa, Organizacje i Instytucje mają swoją historie, na której wsparte doświadczeniach, unikać błędów przeszłości idą w Przyszłość!

 I Cech Stolarzy Krakowskich, ta wielo-wiekowa Instytucja Gospodarcza i Wychowawcza ma swoją historie. Starszeństwo Cechu Stolarzy i Bednarzy starało się przekazać ją potomnym z inicjatywy Starszego Cechu p. Władysława Stobierskiego i Jego Zastępcy p. Józefa Kobosa. Żmudną pracą p. Marjana Obertyńskiego Dra Filozofji, który na prośbę Starszyzny sporządzajć odpisy i tłomaczenia z różnych, w języku łacińskim, niemieckim i w staropolskiej pisowni sporządzonych przywilejów nadań królewskich i starych dokumentów, udało się skreślić historię naszego Cechu. W Krakowie 1935 w roku wielkiej na ziemiach polskich powodzi

 

 Podpisani Zastępca Starszego Cechu i Sekretarz Cechu